Prześlij konikowe zdjęcie na adres redakcja@konikpolski.pl
Najciekawsze opublikujemy :)
POLSKA KSIĘGA STADNA KONIKÓW POLSKICH
PROGRAM HODOWLI ZACHOWAWCZEJ KONIKÓW POLSKICH
Opracował zespół w składzie:
Tadeusz Jezierski – Przewodniczący
Zbigniew Jaworski
Marian Kaproń
Stanisław Łukomski
Jan Słomiany
Warszawa 2012
I. Program hodowli zachowawczej koników polskich
1. Wprowadzenie.
Koniki polskie są jedyną rodzimą, pierwotną rasą koni wywodzącą się bezpośrednio od dzikich tarpanów, które do końca XVIII wieku można było spotkać na lesistych obszarach dawnej Polski, Litwy i Prus. Po swoich dzikich przodkach odziedziczyły charakterystyczne myszate umaszczenie, z ciemną pręgą biegnącą przez grzbiet. Charakteryzują się dużą wytrzymałością, odpornością na choroby i łatwością w przystosowaniu się do ciężkich warunków bytowania.
Księgi stadne dla tej rasy są wydawane od 1962 roku. Krajowa populacja koników polskich (wg danych za 2010 r.) liczy obecnie około 150 klaczy i 40 ogierów w państwowych ośrodkach hodowli zachowawczej oraz około 550 klaczy i 130 ogierów w hodowli terenowej. Pomimo tendencji wzrostowej, liczebność koników polskich zgodnie z założeniami przyjętymi w Programie FAO dla Zachowania Zasobów Genetycznych Zwierząt Gospodarskich w oparciu o Konwencję o Różnorodności Biologicznej, klasyfikuje tę rasę jako zagrożoną wyginięciem (liczącą poniżej 1000 samic).
2. Cel hodowlany.
„Program hodowli zachowawczej koników polskich” prowadzony jest w celu zachowania rasy, jej pierwotnych cech odziedziczonych po tarpanach i różnorodnych możliwości użytkowania. Dotyczy on ogierów i klaczy uczestniczących w rozrodzie, wpisanych do działu głównego księgi ogierów (G) i klaczy (GI) oraz działu dodatkowego księgi klaczy (GII). „Program hodowli zachowawczej koników polskich” służy do doskonalenia rasy i uczestnictwo w nim jest dobrowolne.
Główne cele hodowli zachowawczej koni rasy konik polski to:
2.1. Zachowanie i w miarę możliwości powiększenie liczbowe rasy koników polskich jako rezerwy genetycznej, zwiększającej różnorodność genetyczną ras i typów koni, a także jako reliktu rodzimej hodowli, zgodnie z ogólnymi wytycznymi Światowej i Krajowej Strategii Ochrony Różnorodności Biologicznej.
2.2. Utrzymanie na odpowiednim poziomie wewnątrzrasowej zmienności genetycznej dla zagwarantowania możliwości dalszej pracy hodowlanej w rasie koników polskich.
2.3. Utrzymanie i utrwalenie cech genotypowych i fenotypowych koników polskich takich jak:
- charakterystyczny typ i pokrój
- przystosowanie dla miejscowego środowiska, w tym do chowu bezstajennego
- niewielkie wymagania odnośnie żywienia i pielęgnacji
- zdrowotność
- dobra płodność
- przydatność do użytkowania zaprzęgowego
- przydatność do użytkowania wierzchowego (jeździectwo rekreacyjne, rajdy konne, hipoterapia)
- żywy, lecz zrównoważony temperament
- łagodny charakter
oraz konsekwentne dążenie do ujednolicenia typu rasowego, w tym do eliminacji odmian.
Ze względu na specyfikę hodowli zachowawczej, poszczególne cechy będą zachowane (utrwalone) na obecnym poziomie lub doskonalone (ruch i cechy związane z użytkowaniem rekreacyjnym), jednakże bez zasadniczej zmiany typu konika w związku z aktualnie preferowanymi rodzajami użytkowania.
W „Programie hodowli zachowawczej koników polskich” wyróżnia się trzy odrębne sposoby (systemy) hodowli tzn.:
- hodowla rezerwatowa systemem półnaturalnym, bezstajennym (w naturalnym środowisku leśnym lub łąkowo-leśnym, w otoczeniu innych dziko żyjących zwierząt, w grupach haremowych - tabunach). Uznanie hodowli za rezerwatową, wraz z zatwierdzeniem programu hodowlanego danego ośrodka, potwierdza Komisja Księgi Stadnej Koni Rasy Konik Polski.
- hodowla bezstajenna (chów bezstajenny na dużych pastwiskach z ewentualnym wykorzystaniem wiat lub naturalnych zadrzewień, w których konie mogą znaleźć schronienie podczas niekorzystnych warunków pogodowych)
- hodowla stajenna, w której zaleca się ograniczenie chowu alkierzowego i stosowanie chowu wolnowybiegowego.
W hodowli stajennej możliwe jest używanie materiału hodowlanego, pochodzącego zarówno z hodowli stajennej, jak i pozostałych systemów hodowli.
W hodowli rezerwatowej zaleca się używanie tylko materiału hodowlanego, pochodzącego z hodowli rezerwatowej. Wyjątkiem (po akceptacji przez Komisję Księgi Stadnej opracowanego dla danego ośrodka programu hodowlanego) może być materiał hodowlany pochodzący z pozostałych systemów hodowli, który wpłynie na zwiększenie różnorodności genetycznej populacji rezerwatowej.
Elementy programu hodowlanego mogą być wspólne dla hodowli rezerwatowej, bezstajennej i stajennej. W przypadku różnic w elementach programu hodowlanego dla trzech typów hodowli, zostaną one podane oddzielnie dla każdego typu hodowli.
Prowadzący księgę (PZHK) powołuje Komisję Księgi Stadnej Koni rasy konik polski. Komisja reprezentuje hodowców koni tej rasy. W jej skład powołuje się uznane autorytety z dziedziny hodowli i użytkowania koników polskich. Komisja działa na podstawie regulaminu uchwalonego przez prowadzącego księgę.
3. Wzorzec rasy, budowa, pokrój oraz minimalne wymagania co do wartości użytkowej.
Wzorzec rasy został określony zgodnie z opisem rasy zawartym w Księdze Pochodzenia Koni Rasy Konik Polski w odniesieniu do wyglądu zewnętrznego oraz umaszczenia (pkt. 2.F. oraz pkt. 2.H. Księgi Pochodzenia)
W hodowli czystorasowej koników polskich, wpisywanych do działu głównego księgi klaczy (GI) i działu głównego księgi ogierów (G) oraz kwalifikowanych do uczestnictwa w „Programie hodowli zachowawczej koników polskich”, będą dopuszczane wyłącznie osobniki maści myszatej z pręgą, bez odmian. U klaczy wpisywanych do działu dodatkowego księgi klaczy (GII), dopuszcza się drobne odmiany na głowie (siwizna, kwiatek, gwiazdka) i kończynach (piętka, piętki).
Maść myszata może być o odcieniu od jasnomyszatego do ciemnomyszatego lub o odcieniu bułanomyszatym.
W grzywie i ogonie dopuszczalne są jasne włosy.
Pożądany jest typ pokrojowy konia pierwotnego z obfitym uwłosieniem grzywy i ogona. Dopuszczalne są nieco szlachetniejsze głowy oraz niewielka rozbieżność przednich kończyn i szablastość tylnych kończyn.
Standard wzrostu w kłębie koni dorosłych (4 – 5 letnich) mierzonych laską zoometryczną ustala się na 130 – 140 cm.
Minimalny obwód nadpęcia koni dorosłych (4 – 5 letnich) powinien wynosić dla ogierów 17,5 cm, a dla klaczy 16,5 cm.
W przypadku osobników cennych genetycznie, wyraźnie zwiększających różnorodność genetyczną tej rasy koni, Komisja Księgi Stadnej może odstąpić od niektórych wymogów dotyczących wzorca rasowego, pod warunkiem, że wszystkie inne wymagania związane z wpisem do działu głównego ksiąg klaczy i ogierów są spełnione.
Ogiery i klacze zgłaszane do programu hodowli zachowawczej rodowodowo powinny spełniać warunki wpisu określone w załączniku nr 1. „Regulamin wpisu do Polskiej Księgi Koników Polskich i zasady dopuszczania do użycia w programie hodowli zachowawczej koników polskich”.
Minimalne wymagania co do wartości użytkowej:
- wstępna próba użytkowości zaliczona na co najmniej 4 punkty (obowiązkowa dla ogierów i klaczy przed wpisaniem do księgi),
- zasadnicza polowa próba użytkowości zaprzęgowej lub wierzchowej zaliczona na co najmniej 21 pkt.,w tym co najmniej 3 pkt. w ocenie zachowania (obowiązkowa dla ogierów po ukończeniu 30 msc., zalecana dla klaczy).
4. Wielkość populacji ogierów i klaczy konieczna dla prowadzenia pracy hodowlanej oraz faktyczna wielkość populacji na której prowadzi się prace hodowlane.
Jako wielkość populacji niezbędną dla prowadzenia pracy hodowlanej w państwowych ośrodkach hodowli zachowawczej, przyjmuje się około 150 klaczy - matek plus młode konie do wieku 3 lat oraz około 30-35 ogierów. Oprócz tego zakłada się utrzymywanie około 20 – 30 ogierów rezerwowych w stadach ogierów.
Zakładana wielkość populacji w hodowli terenowej wynosi około 500 - 800 klaczy i 100 – 150 ogierów, przy tendencji wzrostowej.
Spośród tej populacji (z państwowych ośrodków hodowli zachowawczej, jak i hodowli terenowej), konie spełniające wymogi związane z realizacją programu ochrony zasobów genetycznych (określone przez instytucję nadzorującą program), będą mogły w nim uczestniczyć.
5. Metody osiągania celu hodowlanego i zakres oceniania wartości użytkowej.
Dla osiągnięcia celu hodowlanego realizowane będą następujące elementy pracy hodowlanej wynikające z uczestnictwa ogierów i klaczy w „Programie hodowli zachowawczej koników polskich”:
5.1. System identyfikacji koników, ewidencja i dokumentacja hodowlana.
Podstawą identyfikacji koni jest opis umaszczenia oraz znaków szczególnych (np. wicherki na sierści) zgodnie z Rozporządzeniem Komisji (WE) Nr 504/2008 z dnia 6 czerwca 2008 wykonujące dyrektywy Rady 90/426/EWG i 90/427/EWG w odniesieniu do metod identyfikacji koniowatych (Dz. Urz. UE L 149 z 07.06.2008, str. 3) i Ustawa z dnia 2 kwietnia 2004 r. o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt (Dz. U. z 2008 r Nr 204 poz. 1281 z późn zm.)
Ze względu na rasowo specyficzne myszate umaszczenie koników, o stosunkowo małym zróżnicowaniu, w hodowli tej rasy duże znaczenie mają wszystkie dopuszczalne sposoby znakowania i identyfikacji osobników.
Podstawowa identyfikacja koników polskich wymagana przy wystawieniu „Paszportu konia” polega na opisie słownym, graficznym i wszczepieniu transpondera po lewej stronie szyi zgodnie z Rozporządzeniem Komisji (WE) Nr 504/2008, Ustawą o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt z dn. 2 kwietnia 2004 oraz instrukcją prowadzącego księgę.
Podstawowa ewidencja i dokumentacja hodowlana będzie prowadzona przez instytucję prowadzącą Księgę Stadną Koników Polskich w postaci indywidualnych kartotek koni oraz zbiorów komputerowych (zgodnie z zasadami określonymi przez prowadzącego Księgę). Uzupełnianie danych z hodowli terenowej (w tym z ośrodków hodowli rezerwatowej) będzie dokonywane przez uprawnione osoby wyznaczone przez prowadzącego Księgę.
5.2. Ocena wartości użytkowej
Wartość użytkowa koników (zgodnie z pkt. 5 Księgi Pochodzenia) będzie oceniana:
na podstawie prób użytkowości
na pokazach, wystawach i czempionatach
Przeprowadzane będą 3 rodzaje prób użytkowości:
- próba wstępna
- polowa próba zaprzęgowa lub
- polowa próba wierzchowa
Obok wymienionych prób użytkowości: polowej próby zaprzęgowej i polowej próby wierzchowej dopuszcza się możliwość oceny wartości użytkowej koników polskich na podstawie przeprowadzonych prób alternatywnych wierzchowych i zaprzęgowych zatwierdzonych przez Komisję Księgi Stadnej.
Zasady przeprowadzania prób użytkowości zawarte są w załączniku nr 2 do niniejszego Programu.
5.3. System selekcji
Dla koni biorących udział w „Programie hodowli zachowawczej koników polskich” prowadzone będą dwa odrębne systemy selekcji, tzn. dla hodowli rezerwatowej oraz stajennej i bezstajennej.
5.3.1. Hodowla rezerwatowa
Konie z hodowli rezerwatowej identyfikowane są zgodnie z art. 14 ust. 10-12 Ustawy o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt z dn. 2 kwietnia 2004 (pkt.
Ze względu na specyfikę hodowli rezerwatowej system selekcji w tej hodowli będzie ukierunkowany wyłącznie na utrzymanie i utrwalenie istniejących cech.
Koniki utrzymywane w systemie hodowli rezerwatowej nie podlegają próbom użytkowości.
System selekcji w hodowli rezerwatowej składa się z 2 elementów:
1) Selekcji naturalnej, mającej decydujące znaczenie, zachodzącej samorzutnie
w warunkach rezerwatowych, zmierzającej do utrzymania:
- odporności na warunki atmosferyczne związane z chowem bezstajennym,
- zaradność w wyszukiwaniu i dobrego wykorzystania paszy dostępnej w
warunkach naturalnych,
- płodności i zdolności do odchowywania potomstwa bez ingerencji człowieka,
- odporności na schorzenia i pasożyty,
- braku szczególnych wymagań co do pielęgnacji (zwłaszcza kopyt),
- odpowiedniego zachowania się socjalnego, umożliwiającego tabunowy tryb
życia (tworzenie stabilnych tabunów przez dominujące ogiery, braku
dzieciobójstwa przez ogiery stadne).
2) Umiarkowanej selekcji zootechnicznej zmierzającej do zachowania typu
rasowego (maść myszata bez odmian, brak rażących wad pokroju)
5.3.2. Hodowla stajenna i bezstajenna
W hodowli stajennej i bezstajennej stosowana będzie selekcja zootechniczna, indywidualna, dwuetapowa, metodą niezależnych poziomów brakowania:
I etap selekcji - na podstawie eksterieru i rozwoju fizycznego
II etap selekcji - na podstawie wyników prób użytkowości oraz wyników użytkowości rozpłodowej.
Teoretyczna intensywność selekcji (dla obu etapów łącznie):
Dane wyjściowe o rozrodzie koników dla obliczenia teoretycznej intensywności selekcji:
Średni ogólny wskaźnik użytkowości rozpłodowej klaczy ( % stosunek liczby źrebiąt
odsadzonych do liczby klaczy pokrytych):
Hodowla stajenna i bezstajenna - 72 %, Hodowla rezerwatowa - 75 %
Średnia długość użytkowania rozpłodowego klaczy:
Hodowla stajenna i bezstajenna - 10 lat, Hodowla rezerwatowa - 13 lat
Średnia długość użytkowania rozpłodowego ogierów:
Hodowla stajenna i bezstajenna - 15 lat, Hodowla rezerwatowa - 15 lat
Obliczenia:
- od 150 klaczy w ośrodkach hodowli zachowawczej otrzymuje się rocznie około 108 źrebiąt (72 %) tj. około 54 klaczek i 54 ogierków
- średni remont roczny klaczy = 100/10 lat = 10 % tzn. około 15 szt.
- intensywność selekcji klaczy = 15 klaczy z 54 wyhodowanych czyli około 28 %
(faktycznie przyjmuje się zakres 25 - 35 %)
- średni remont ogierów w ośrodkach hodowli zachowawczej = 100/15 lat = 7 %
tzn. około 3 - 4 szt.
- intensywność selekcji ogierów = 4 ogiery z 54 wyhodowanych, czyli około 7,0 %
(faktycznie przyjmuje się zakres 5 - 10 %)
5.4. System kojarzeń uwzględniający zachowanie zmienności genetycznej,
zapobieganie nadmiernemu wzrostowi inbredu oraz kompensacji cech.
Dla zachowania zmienności genetycznej dążyć się będzie do zrównoważonego kontynuowania i rozwoju istniejących 6 linii męskich i 16 linii żeńskich.
Okresowo tzn. co kilka lat prowadzone będą analizy mające na celu śledzenie rozwoju poszczególnych linii i niedopuszczenie do ich wygaśnięcia.
Oprócz kontynuowania linii męskich i żeńskich zaleca się prowadzenie komputerowego obliczenia potencjalnego inbredu dla różnych kombinacji kojarzeń, które będą uwzględniane w planach kojarzeń w poszczególnych ośrodkach hodowli zachowawczej. Ponadto, na podstawie komputerowej analizy rodowodów typowane będą osobniki szczególnie cenne dla utrzymania zmienności genetycznej tzn. posiadające w genomie udział genów pochodzących od możliwie jak największej liczby przodków lub przodków rzadko reprezentowanych.
W hodowli stajennej i bezstajennej nie dopuszcza się kojarzeń kazirodczych typu: ojciec x córka, syn x matka, pełne rodzeństwo i półrodzeństwo.
W hodowli rezerwatowej dopuszcza się spontaniczne kojarzenia i tworzenie haremów.
6. Metody szacowania wartości hodowlanej.
Na podstawie wyników prób użytkowości dla poszczególnych koni mogą być sporządzane diagramy przedstawiające wartości bezwzględne i odchylenia wartości uzyskiwanych przez danego osobnika od wartości średnich, podane w jednostkach odchylenia standardowego.
Diagramy będą opracowywane w 2 układach:
1) na podstawie użytkowości własnej
2) na podstawie użytkowości potomstwa.
Szczegółowe szacowanie wartości hodowlanej może być prowadzone w oparciu o model osobniczy wielocechowy.
W modelu uwzględniane będą następujące czynniki środowiskowe: ośrodek hodowlany lub hodowca, rok urodzenia konia, rok przeprowadzania oceny wartości użytkowej, wiek konia przy ocenie wartości użytkowej, długość okresu treningu konia przed próbą wartości użytkowej.
Cechami ocenianymi w modelu osobniczym będą: długość kroku w stępie i kłusie, czas uzyskany na dystansie 500 m w stępie i kłusie, dystans przebyty w jeździe godzinowej (lub uzyskany czas na stałym dystansie), powrót tętna i oddechów do normy po jeździe godzinowej (lub dystansowej).
7. Zasady oceny efektywności działania programu hodowlanego.
1. Efektywność realizacji programu ocenia Komisja Księgi Stadnej.
2. Efektywność realizacji programu sprawdzana jest m.in. poprzez:
1) monitorowanie liczebności populacji, w tym: w poszczególnych województwach, jak również tej jej części, która uczestniczy w „Programie hodowli zachowawczej koników polskich” oraz w „Programie ochrony zasobów genetycznych koni rasy konik polski”,
2) sprawdzanie prawidłowości:
- prowadzenia dokumentacji hodowlanej,
- oceny wartości użytkowej (w cyklu rocznym),
3) określanie skuteczności i zasięgu akcji promocyjnej dla koni tej rasy,
4) po 7 latach od wejścia w życie programu, na podstawie prowadzonej oceny
wartości użytkowej, określanie stabilizacji pożądanych cech w tej rasie.
8. Regulamin wpisu do Polskiej Księgi Stadnej Koników Polskich i zasady dopuszczania do użycia w programie hodowli zachowawczej koników polskich zostały określone w załączniku nr 1.
9. Metodyka oceny wartości użytkowej koników polskich została określona w załączniku nr 2.
10. Zasady kategoryzacji ogierów wpisanych do działu głównego księgi ogierów (G) zostały określone w załączniku nr 3.
Załącznik 1.
Regulamin wpisu do Polskiej Księgi Stadnej Koników Polskich i zasady dopuszczania do użycia w programie hodowli zachowawczej koników polskich.
Dla koni rasy konik polski prowadzi się wyłącznie księgę główną, która jest księgą zamkniętą. Główny dział księgi stadnej koników polskich prowadzony jest jako:
- dział główny księgi klaczy, zwany dalej księgą główną klaczy – GI
- dział dodatkowy księgi klaczy, zwany dalej księgą główną klaczy – GII
- dział główny księgi ogierów, zwany dalej księgą główną ogierów – G
Dla źrebiąt (ogierków i klaczek) nie prowadzi się osobnego działu w księdze, są one wpisywane pod swoimi matkami (w księgach głównych klaczy: GI lub GII), po spełnieniu następujących wymogów:
- pochodzą co najmniej od czterech pokoleń przodków wpisanych do polskiej księgi koni rasy konik polski lub odpowiedniej księgi zagranicznej i mają potwierdzone pochodzenie na podstawie wyników badań markerów genetycznych (w upoważnionym przez prowadzącego księgę laboratorium)
- są zidentyfikowane jako chodzące źrebięta przy matkach na podstawie świadectwa pokrycia przed dniem 31 grudnia roku, w którym się urodziło źrebię lub w terminie 6 miesięcy od daty urodzenia (w zależności od tego, która z dat przypada później).
Numer UELN (Uniwersalny Dożywotni Numer Konia) jest tożsamy z numerem wpisu do księgi pod matką.
Klacze i ogiery, które wcześniej zostały wpisane jako źrebięta pod swoimi matkami (w księdze GI lub GII), w wieku dorosłym kwalifikowane są do użycia w „Programie hodowli zachowawczej koników polskich” i wpisywane do odpowiedniego działu księgi klaczy (GI lub GII) lub ogierów (G), zgodnie ze swoimi zaletami. Osobniki takie, uczestnicząc w Programie, służą do doskonalenia koni rasy konik polski.
Do ksiąg głównych klaczy (GI i GII) i ogierów (G) wpisuje się koniki polskie, które:
- są wpisane pod matkami jako potomstwo hodowlane (zgodnie z określonymi wyżej wymogami),
- są poddawane ocenie wartości użytkowej,
- wykazują cechy charakterystyczne określone we wzorcu rasowym (zgodnie z wymogami określonymi dla prowadzonych działów)
1. Zasady uczestnictwa w „Programie hodowli zachowawczej koników polskich” koni wpisanych do działu głównego księgi ogierów (G) i klaczy (GI i GII).
1.1. Ogiery i klacze wpisane do działu głównego księgi ogierów i klaczy, a uczestniczące w „Programie hodowli zachowawczej koników polskich”, mają utrwalać określony w nim wzorzec rasy oraz służyć do oceny efektywności jego działania.
1.2. Do uczestnictwa w Programie kwalifikuje się ogiery i klacze, pochodzące od przodków wpisanych do polskiej Księgi Stadnej koni rasy konik polski lub odpowiedniej księgi zagranicznej, które zostały zidentyfikowane zgodnie z zasadami kontroli pochodzenia obowiązującymi dla tej rasy koni oraz spełniają warunki określone we wzorcu rasy.
1.3. Numeracja ogierów i klaczy wpisanych do ksiąg, a uczestniczących w Programie jest odrębna dla ogierów i klaczy.
1.4. Księgi stadne są wydawane drukiem (Kkn)
1.5. W Programie mogą uczestniczyć ogiery i klacze wpisane do działu głównego księgi ogierów i klaczy (również dodatkowego), które powinny:
- posiadać rodowód odpowiadający warunkom określonym w programie hodowlanym i być przydatne do doskonalenia rasy,
- zostać zidentyfikowane po urodzeniu według warunków określonych w Programie hodowli zachowawczej,
- być poddawane ocenie wartości użytkowej
W Programie nie mogą uczestniczyć konie, które nie spełniają warunków wzorca rasy oraz nie spełniają kryteriów opisanych w pkt. 3.
2. Dokumentacja hodowlana.
2.1. Dokumentację hodowlaną stanowią:
a. Dokumenty związane z prowadzeniem ksiąg i uczestnictwem w Programie:
- zaświadczenie o wpisie klaczy do działu księgi klaczy/ świadectwo udziału klaczy w programie zachowawczym,
- zaświadczenie o wpisie ogiera do działu głównego księgi ogierów/świadectwo udziału ogiera w programie zachowawczym,
- kartoteka ogiera,
- kartoteka klaczy,
- paszport konia
b. Dokumenty związane z rozrodem koni:
- świadectwo pokrycia/unasienniania klaczy,
- zaświadczenie dokonania embriotransferu
- protokół z przeglądu ogierów dopuszczonych do rozrodu na terenie województwa.
2.2. Dokumentacja dla ogierów i klaczy uczestniczących w Programie hodowli zachowawczej jest prowadzona systemem kartotekowym i zawiera: numer wpisu do programu i symbol księgi rasowej, płeć, nazwę konia, datę urodzenia, maść i odmiany oraz inne znaki identyfikacyjne, wymiary (z wyłączeniem koni utrzymywanych w systemie hodowli rezerwatowej), rodowód (minimum trzy pokolenia), numer badania na potwierdzenie pochodzenia, dane dotyczące hodowcy i właściciela, wyniki oceny wartości użytkowej i hodowlanej.
2.3. Kartoteki muszą być przechowywane w archiwum przez 30 lat.
2.4. Prowadzący księgi wydaje je drukiem lub w formie elektronicznej.
2.5. Od dnia 1 stycznia 2007 roku źrebięta urodzone w IV kwartale są zaliczane do rocznika roku urodzenia.
2.6. “Paszport konia” jest podstawowym dokumentem stwierdzającym pochodzenie konia wydawanym przez prowadzącego księgę na podstawie “Zgłoszenie konia do rejestru” z załączonym “Świadectwem pokrycia/unasienniania klaczy”.
2.7. “Świadectwo pokrycia klaczy” - źródłowy dokument hodowlany-na pierwszej stronie wypełniane jest przez posiadacza ogiera dopuszczonego do rozrodu. Na odwrocie zamieszcza się podstawowe dane dotyczące urodzonego źrebięcia (datę urodzenia, płeć i właściciela klaczy w momencie jej wyźrebienia).
2.8. Przy stanowieniu klaczy poza granicami kraju należy przy opisie źrebięcia urodzonego w Polsce przedstawić “Świadectwo pokrycia/unasienniania klaczy”, rodowód wraz z symbolem księgi rasowej oraz dokument stwierdzający dopuszczenie ogiera do rozrodu w kraju, w którym klacz została pokryta, jeżeli w kraju tym prowadzi się księgę stadną koników polskich zgodną z księgą kraju pochodzenia.
2.9. Znajdujące się na odwrocie “Świadectwa pokrycia/unasienniania klaczy” “poświadczenie urodzenia źrebięcia” wypełnia upoważniony przez prowadzącego księgę specjalista. W/w poświadczenie nie zastępuje “paszportu konia” i nie jest dokumentem uwzględnianym przy kwalifikacji koni do udziału w „Programie hodowli zachowawczej koników polskich”.
2.10. Obowiązkowe jest potwierdzenie pochodzenia badaniem markerów genetycznych (DNA) wykonanym na koszt hodowcy lub prowadzącego księgę w upoważnionym laboratorium już u źrebiąt przy matkach przed wydaniem dokumentu identyfikacyjnego (Paszportu konia).
2.11. Prowadzący księgę wydaje hodowcy “Paszport konia”, w którym określa za pomocą przyjętego kodu liczbowego przynależność wpisanego konia do koni rasy konik polski.
Po zakwalifikowaniu konia do działu głównego księgi ogierów (G) lub działu księgi klaczy (GI lub GII) i po przyjęciu do „Programu hodowli zachowawczej koników polskich” wydaje: „Zaświadczenie o wpisie ogiera do działu głównego księgi ogierów (G)”/ “Świadectwo udziału ogiera w programie zachowawczym” i/lub „Zaświadczenie o wpisie klaczy do działu głównego księgi klaczy (GI lub GII)”/“Świadectwo udziału klaczy w programie zachowawczym”. Do wymienionych świadectw należy wpisać numer identyfikacyjny konia.
2.12. W nadawaniu nazw konikom przyjmuje się zasadę, że nadaje się źrebięciu nazwę zaczynającą się na tę samą literę (w miarę możliwości na tę samą sylabę) co nazwa matki. Zaleca się nadanie nazwy źrebięciu na tę samą literę co nazwa założycielki linii genealogicznej. Unikane będzie nadawanie koniom nazw już istniejących, za wyjątkiem nazw koników urodzonych co najmniej przed 30 latami.
Weryfikacja nazw będzie dokonywana przez Redakcję Ksiąg Stadnych.
2.13. W przypadku zniszczenia lub zgubienia wydanych właścicielom dokumentów hodowlanych prowadzący księgę może na pisemny wniosek właściciela wydać duplikat. Można wydać tylko jeden duplikat każdego ze świadectw. Wydanie duplikatu musi być odnotowane w karcie klaczy lub ogiera.
3. Tryb przyjęcia ogierów i klaczy do „Programu hodowli zachowawczej koników polskich” oraz wpisywania do działu głównego ksiąg ogierów i klaczy.
3.1. Wpisu ogierów i klaczy do działu głównego ksiąg, a także przyjęcia do „Programu hodowli zachowawczej koników polskich”, dokonuje specjalista posiadający zaświadczenie wydane przez prowadzącego księgę (po zdaniu egzaminu przed komisją powołaną przez prowadzącego księgę).
3.2. Przyjęcie ogiera i klaczy do „Programu hodowli zachowawczej koników polskich” wymaga złożenia przez właściciela stosownego wniosku i jego deklaracji, że poddaje się rygorom Programu i decyzjom Komisji Księgi Stadnej.
3.3. Ogiery kwalifikowane są do rozrodu komisyjnie i aby mogły być przyjęte do działu głównego księgi ogierów (G) Programu hodowli zachowawczej muszą:
- posiadać typ i inne charakterystyczne dla rasy koników polskich cechy przyjęte we wzorcu rasy,
- wykazywać się zdrowiem, prawidłową budową i rozwojem,
- ukończyć 30 miesięcy do 30 listopada (w dniu oceny min 27 miesięcy), być poddawane ocenie wartości użytkowej (ogiery muszą obligatoryjnie
.
Poczta węgierska w wykonaniu Tomka Olszewskiego na festynie w 2010r. fot. Dorota Chodkowska
W dniach 12-13 sierpnia 2011 odbyło się już XI Święto Konika Polskiego. Na starcie stanęło 20 zawodników z 10 stajni. Czym jest Święto, jak się odbywa?
ŚKP wymyślili państwo Anna i Sławomir Niedbalscy jako imprezę mającą promować konika polskiego na terenie Warmii i Mazur, na wzór Tarpaniady w Wielkopolsce; ale zaadresowaną również do „normalnych” ludzi, nie tylko hodowców. Chodziło nie tylko o pokazanie jak wszechstronnie użyteczny może być konik polski, ale też o to, żeby była to impreza dla wszystkich – miejscowych i przyjezdnych, dorosłych i dzieci, konikowych pasjonatów i takich co nie bardzo wiedzą jak koń wygląda.....
Po raz pierwszy odbyło się 18 sierpnia 2001 w Wojnowie, stopniowo przekształcało się i ewoluowało, aż ustalone zostały ramy imprezy od paru lat podlegające niewielkim tylko poprawkom. Obecne ŚKP składa się z Wszechstronnego Konkursu Konika Polskiego (WKKP) czyli Memoriału imienia Profesora Tadeusza Vetulaniego i festynu we wsi Wojnowo.
Samo WKKP składa się z trzech konkurencji.
Pierwszą jest rajd na orientację „Szumi dokoła las” – odbywa się na 20-kilometrowej trasie wytyczonej w Puszczy Piskiej, którą trzeba przejechać jak najszybciej, ale tak, żeby tętno konia mierzone po 15 minutach od przekroczenia mety nie było wyższe iż 60 uderzeń na minutę, trzeba też wykonać wylosowane zadanie.
Drugą jest próba terenowa „Na mazurskim szlaku” – ścieżka z przeszkodami ustawionymi na majdańskiej łące w gospodarstwie państwa Niedbalskich; w tej próbie należy wystartować, trafić w celowniki - w momencie ich przekroczenia sędzia włącza stoper i odkłada go na olbrzymi, płaski kamień – i jak najszybciej pokonać 16 przeszkód takich jak bramka, kłody, dziura w płocie, mostek, kładka, podjazdy, firanka, slalom, zygzak, łuk, krąg czarownicy i na koniec wyłączyć stoper co wbrew pozorom jest zadaniem wcale niełatwym! Wystarczy zatrzymać konia za blisko lub za daleko i już umykają cenne sekundy zanim namówi się konia do podejścia o ten brakujący krok bliżej. ale są zawodniczki, które podjeżdżają jak najbliżej i nie schodząc z konia sięgają po stoper.....
Trzecia to wyścig „Z rozwianą grzywą”, – jest to nie tyle wyścig co jazda na czas, chodzi o to by jak najszybciej przebiec trasę 500 m, przy czym każdy jedzie jak może, niektórzy jadą kłusem i też jest dobrze....
Natomiast na festynie po ogłoszeniu wyników następuje wręczenie zawodnikom flou i nagród, a po rundzie honorowej prezentowane są różne atrakcje – jak na porządny festyn przystało. Jednymi z ciekawszych były kaskaderskie popisy zawodowych kaskaderów i harcerzy obozujących w Wojnowie – niezapomniany był zwłaszcza pokaz poczty węgierskiej na konikach polskich w wykonaniu Tomka Olszewskiego w 2010 roku. Był też pokaz jazdy w damskim siodle, skoki przez „żywą” przeszkodę (raz był nią ojciec zawodniczki ....), udzielanie pierwszej pomocy zaprezentowane przez Pokojowy Patrol Wielkiej Orkiestry Świątecznej Pomocy – trudno wymienić wszystko, prawie co roku oglądamy coś nowego. No i jak na każdym festynie nie braknie stoisk z wszelkim dobrem do podziwiania i kupowania – rokrocznie są kowale, piekarze, pszczelarze, wikliniarze, jest stoisko z obrazami malarki Hani Żebrowskiej-Kowalczyk, były wystawy fotograficzne. Stałym punktem programu są przejażdżki dla dzieci na konikach.
Rozstając się mówiliśmy sobie: „Do zobaczenia za rok!” Mam nadzieję, ze tak będzie, że spotkamysię na XII ŚKP.
Danuta Chodkowska
Zmiana terminu organizacji naszego Pikniku związana jest ze zmianą terminu
„XXV Krajowej Wystawy Zwierząt Hodowlanych”, która odbędzie się w dniach
11-15 września 2011r. w Poznaniu - czyli w terminie planowanej przez nas imprezy.
Zmiany terminu dokonano w porozumieniu z Okręgowym Związkiem Hodowców Koni w Rzeszowie oraz Związkiem Hodowców Koników Polskich.
Stowarzyszenie Hodowców i Miłośników Konika Polskiego
38-200 Jasło, Łaski 46
Przypominamy o nadsyłaniu zdjęć na konkurs fotograficzny "Konikpolski w obiektwie" http://konikpolski.pl/index.php/pokaz/artykul/85/nowosc-2011-08-09.html (będą nagrody !).
Wyniki - Rajd "Szumi do koła las", próba terenowa "Na Mazurskim Szlaku" i wyścig "Z Rozwianą Grzywą"
Joanna Aurelia Ochenkowska zdobywczni I miejsce we Wszechstronnym Konkursie Konika Polskiego.
|
Lp. |
Imię i nazwisko zawodnika |
Imię konia |
Klub |
Rajd czas punkty (miejsce) |
Ścieżka czas czas+karny pkt. (m.) |
Wyścig czas punkty (miejsce) |
Pkt ogł. |
Miejsce w WKKP |
|
1 |
Joanna Aurelia Ochenkowska |
Niapira M |
Agroturys Podkufka |
01:24:00 22 (2) |
02:38:85 24 (1) |
00:43;72 16 (5) |
62
|
I
|
|
2 |
Jarosław Kaczorek |
Oris |
Skorupki |
01:32;04 13 (8) |
02:39;46 22 (2) |
00:43,43 20 (3) |
55 |
II |
|
3 |
Katarzyna Jóźwiak |
Nikita |
Janowo |
01:34;40 12 (9) |
02:39,71 02:29,71 20 (3) |
00:42,22 22 (2) |
54 |
III |
|
4 |
Dorota Chodkowska |
Dolek M |
KTJ „Laszkka” |
01:27;00 16 (5) |
03:19,13 12 (9) |
00:41,44 24 (1) |
52 |
IV |
|
5 |
Justyna Kaczorek |
Hektor |
Skorupki |
01:32;04 14 (7) |
03:02,09 16 (5) |
00:50,31 13 (8) |
43 |
V |
|
6 |
Marianna Mikoda |
Nirwana |
KTJ „Laszka” |
01:26;04 18 (4) |
03:15,97 13 (8) |
00:57,06 11 (10) |
42 |
VI |
|
7 |
Jacek Lipka |
Lipeusz P |
PAN Popielno |
01:40;33 9 (12) |
03:12,57 14 (7) |
00:43,44 18 (4) |
41 |
VII |
|
8 |
Elżbieta Sutowska-Opałka |
Topór |
U Eli i Marka |
01:44;36 6 (15) |
02:47,78 18 (4) |
00:45,19 15 (6) |
39 |
VIII |
|
9 |
Karolina Żylińska |
Notatnik |
Rudziszki |
01:23;20 24 (1) |
03:33,59 7 (14) |
00:58,94 7 (14) |
38 |
IX |
|
10 |
Natalia Ochenkowska |
Niksana |
KTJ „Laszka” |
01:24;00 20 (3) |
03:28,54 11 (10) |
01:03,25 5 (16) |
36 |
X |
|
11 |
Michalina Borak |
Hugo |
KTJ „Laszka” |
01:27;00 15 (6) |
03:23,71 03:33,71 6 (15) |
00:50,81 12 (9) |
33 |
XI |
|
12 |
Jowita Jaworska |
Tores |
PAN Polielno |
01:40;33 10 (11) |
03:27,05 03:32,05 9 (12) |
00:50,03 14 (7)
|
33 |
XII |
|
13 |
Feliks Kaczanowski |
Jaskier |
KTW Krutyń |
01:41;29 8 (13) |
02:55,22 03:10,22 15 (6) |
00:57,97 9 (12) |
32 |
XIII |
|
14 |
Jan Płoński |
Lelek |
Rudziszki |
01:55;30 4 (17) |
03:24,40 03:29,40 10 (11) |
00:58,60 8 (13) |
22 |
XIV |
|
15 |
Els Guns |
Nefer |
U Eli i Marka |
01:36;18 11 (10) |
05:05,81 05:25,81 2 (19) |
01L05,75 4 (17) |
17 |
XV |
|
16 |
Jan Osman Płoński |
Newada |
Rudziszki |
01:55;33 3 (18) |
04:03,41 04:08,41 4 (17) |
01:00,15 6 (15) |
13 |
XIV |
|
17 |
Sławomir Walczuk |
Tacyt |
Tabun |
01:48;49 5 (16) |
04:08,66 3 (18) |
01:07,56 3 (18) |
11 |
XVII |
|
18 |
Kazimierz Krawczyk |
Tobołek |
Mąki |
01:55;40 2 (40) |
03:37,12 03:57,12 5 (16) |
01:11,85 2 (19) |
9 |
XVIII |
|
19 |
Marta Niedbalska |
Luna M |
KTJ „Laszka” |
01:20;40 dyskw.(20) |
03:57,12 5 (16) |
00:57,37 10 (11) |
18 |
nk |
|
20 |
Jędrzej Ryś |
Hutor |
KTW Krutyń |
01:41;31 7 (14) |
rezgnacja |
01:43,84 1 (20) |
8 |
nk |
Można już kupić IX Tom Księgi Stadnej
Polski Związek Hodowców Koni wydał IX Tom Księgi Stadnej Koni Rasy Konik Polski. Jest to księga w twardej okładce zawierająca 1100 stron. Można ją kupić w Redakcji Ksiąg Stadnych w PZHK za 80 zł.
W księdze znajdują się kariery stadne klaczy i ogierów wpisanych do poprzednich tomów Kkn I - VIII oraz rodowody i informacje szczegółowe; klaczy 811 - 1630 i ogierów 339 - 544.
Ilość egzemplarzy Księgi Stadnej jest ograniczona.
Zarząd Związku Hodowców Koników Polskich oraz Komisja Księgi Stadnej Koników Polskich uprzejmie informuje, że od 2011 roku ogiery rasy konik polski będą wpisywane do księgi stadnej komisyjnie, wyłącznie podczas przeglądów organizowanych wspólnie przez ZHKP i WZHK/OZHK. W bieżącym roku odbędą się one w następujących miejscach i terminach:
- woj. śląskie: Pilchowice (podczas „Bazyliady”): 06.08.2011r.
- woj. warmińsko-mazurskie: PAN Popielno (podczas Weekendu z Konikiem Polskim): 20.08.2011r.
- woj. wielkopolskie: SO Sieraków (przed „Tarpaniadą”): 26.08.2011r.
- woj. lubelskie: RPN Zwierzyniec (podczas polowych prób dzielności): 08.09.2011r.
- woj. podkarpackie: Trzcinica (podczas Pikniku z Konikiem Polskim w Jaśle): 11.09.2011r.
Uprzejmie prosimy o powiadomienie hodowców koników polskich o w/w miejscach i terminach aby mogli wybrać najbliższe dla siebie miejsce i przygotować konia do próby wstępnej. Próba wstępna polega na ocenie zachowania się konia podczas zakładania ogłowia, trzymania do oceny i prowadzenia w ręku na trójkącie (o wielkości zgodnej z przyjętymi standardami) w stępie i kłusie. Zachowanie się konia oceniane jest, w zależności od wykonania czynności, w skali 5-punktowej:
5 pkt. - z łatwością, bezbłędnie, w sposób płynny
4 pkt. - z drobnymi zahamowaniami, w sposób mało płynny
3 pkt. - z trudnościami, po 1 - 3 nieudanych próbach
2 pkt. - z dużymi oporami, po więcej niż 3 nieudanych próbach, konieczna
pomoc drugiej osoby
1 pkt. - niemożliwa do wykonania wskutek oporu lub niebezpiecznych reakcji
konia.
Ogier aby został wpisany do księgi, w ocenie próby wstępnej, musi uzyskać min. 3 pkt. W przypadku ogierów starszych, jak 2,5 roku, konieczne jest jednoczesne zaliczenie z wynikiem pozytywnym polowej wierzchowej lub zaprzęgowej próby użytkowości.
Młody ogier, który w wieku 2,5 lat został wpisany do księgi, w wieku 3 lub 4 lat musi zaliczyć z wynikiem pozytywnym polową wierzchową lub zaprzęgową próbę użytkowości.
W roku 2011 polowe próby użytkowości dla koników polskich odbędą się w miejscach niżej wymienionych i terminach:
- Pilchowice: 06 – 07.08.2011r.
- PAN Popielno: 19.08.2011r.
- SO Sieraków: 26.08.2011r.
- RPN Zwierzyniec: 09.09.2011r.
- Trzcinica: 11.09.2011r.
oraz dodatkowo:
- Złoty Potok (pow. lubański, woj. dolnośląskie): 08.05.2011r.
- Zespół Szkół Rolniczych w Krzelowie (gm. Sędziszów, woj.świętokrzyskie): 14.05.2011r.
Ogiery do prób, z co najmniej 1-miesięcznym wyprzedzeniem, prosimy zgłaszać bezpośrednio do wojewódzkich/okręgowych związków na terenie których próba jest organizowana.
Prezes ZHKP
Zbigniew Jaworski
Zapraszamy do zapoznania się z regulaminem.
Okręgowy Związek Hodowców Koni w Kielcach uprzejmie informuje, że kwalifikacja ogierów i próba dzielności koników polskich, która miała odbyć się w dniach 18-19.04.2011r w Zespole Szkół Rolniczych w Krzelowie została przeniesiona na dzień 14.05.2011r.
Witamy serdecznie w serwisie www.konikpolski.pl.
W nowej, świeżej odsłonie serwisu przygotowujemy nowe funkcjonalności, takie jak:
Te i inne nowe funkcjonalności będą się pojawiały w najlbliższych dniach - prosimy o zaglądanie na stronę, logowanie się, gdyż niektóre wiadomości będziemy kierować bezpośrednio do użytkowników.
Serdecznie zapraszamy!!
Uruchomiona została nowa strona związana z konikami polskimi http://www.vetulani.pl